Kan dat? Nou en of!
Veel leidinggevenden hebben daar last van. Alleen zijn ze zich er vaak niet van bewust. Waar ze zich wél van bewust zijn, is dat ze zich uitgeblust voelen en weinig plezier halen uit hun werk. Ze ervaren een bepaalde somberheid. Gedachten als: ‘Waar doe ik het voor?’, ‘Hoe houd ik dit vol?’ of ‘Wanneer komt er eindelijk tijd voor het echte, leuke werk?’
Ook herkennen ze gevoelens van eenzaamheid, (innerlijke) boosheid of verdriet.
Wanneer ik met deze leiders in gesprek ben, hoor ik dat het vaak hardwerkende mensen zijn. Ze dragen hun hele organisatie als een zware last op de schouders. Ze zien alles wat misgaat of mis kan gaan en zijn voortdurend bezig te voorkomen dat er ballen op de grond vallen. Ze blussen brandjes en ontzorgen hun medewerkers.
Op het moment dat ik vraag: ‘Op welke momenten in de week geniet je echt van je werk?’, blijft het vaak stil en komen de tranen. Die momenten zijn er niet of nauwelijks (meer).
Als ik wat meer doorvraag, hoor ik dat deze leiders vaak al heel lang rondlopen met fantastische ideeën, innovatieve oplossingen en zin om meer diepgang te creëren in hun werk. Alleen maken ze die ruimte niet, simpelweg omdat ze geloven dat die er niet is.
Onrust
Wanneer ze thuis zijn, ervaren ze onrust; fysiek, emotioneel en mentaal. Door het voortdurende ‘aan’ staan lukt het moeilijk om lichaam en geest in een staat van ontspanning te krijgen. Toch nog even de mail checken, WhatsApp-berichten beantwoorden, het nieuws kijken… ’s Avonds in bed dringen alle ideeën zich op. Ze raken gevangen in metareflectie (‘over-thinking’) die overgaat in gepieker en emoties die geen kant op kunnen, terwijl de slaap juist zo nodig is om te kunnen blijven dragen. Een neerwaartse spiraal is geboren.
Persoonlijk ken ik die valkuil ook goed: te veel dragen, te veel geven, te weinig nemen. Met uitputting, existentiële gevoelens van somberheid, machteloosheid en angst voor uitzichtloosheid tot gevolg.
Als je, net als ik, zo gebakken bent dat je überloyaal bent, doorgaat tot je erbij neervalt en het gebrek aan plezier goed hebt leren verdragen, dan heb je een ideaal recept om jezelf in de puree te werken. Zeker als je werkt met mensen die aan alle kanten laten merken dat werk vooral leuk moet zijn en jij denkt dat jij daarvoor moet zorgen. Zeg dan maar ‘dag’ tegen je eigen werkplezier.
Signaal van verveling
Inmiddels herken ik het bij mezelf als ik weer in deze modus ben geraakt. Het is voor mij hét signaal van verveling, en dus van uit balans zijn. Wanneer je het zo kunt labelen, ontstaat ruimte en zicht op logische oplossingen om uit dat nare gevoel te komen.
De leiders die ik spreek zijn te veel bezig met zaken waar geen energie of passie op zit. Soms geestdodend werk. Vaak niet eens werk dat bij hen hoort, maar overgenomen van anderen. ‘Want dan weet ik tenminste zeker dat het goed gaat’ of ‘Ik wil dat iedereen het naar zijn zin heeft en zich gezien voelt.’
Deze leiders zijn eigenlijk gewoon verveeld!
Wat is er dan nodig om uit deze negatieve spiraal te komen?
Het begint vaak bij de diepe realisatie dat werk ook leuk mag zijn. Dat je plezier mag hebben en niet alleen hoeft te ploeteren. En dat het meeste werk niet alleen van jou is. Je bent misschien eindverantwoordelijk, maar niet alléén verantwoordelijk.
Dat beseffen is soms een hele klus. Zeker wanneer je hebt meegekregen dat werk gepaard gaat met lijden, dat het vooral nuttig of dienstbaar moet zijn. Dat je gewoon even moet doorzetten ook als het niet leuk is. ‘Niet klagen, maar dragen en bidden om kracht!’
Denk maar eens terug aan hoe jouw ouders met werk omgingen. Welke overtuigingen heb je daarin meegenomen? Zag je plezier, lijden, ontspanning of overspanning? Creativiteit?
De oplossing zit in het ruimte maken voor plezier in je werk. Plezier voorop durven zetten. Het zien als voorwaarde voor duurzame inzetbaarheid en beschikbaarheid in de organisatie.
Wanneer je dat niet voorgeleefd hebt gekregen, is deze beweging moeilijk. Je moet leren bewegen tegen je systeem van herkomst in, terwijl we allemaal van nature liever loyaal blijven aan dat systeem. Dat kennen we namelijk.
De oplossing zit dus enerzijds in het anders gaan doen, anderzijds in durven aankijken waarom het maar niet lukt om een gezonde beweging te maken. Niet-helpende overtuigingen onder ogen zien en anders leren kiezen.
Hoe doe je dat?
Ik hoor je bijna denken:
‘Waar haal ik dan plezier uit?’
‘Wat geeft mij voldoening? En hoe dient dat het grotere geheel?’
‘Dat kan toch helemaal niet, want dan blijven er belangrijke zaken liggen!’
Vooral die laatste gedachte kan je eindeloos gevangen houden.
Het helpt om op de volgende gebieden* jouw talenten, behoeften en interesses in kaart te brengen:
- Zintuiglijk: hoe maak jij ruimte voor het genieten van je zintuigen? Hoe elimineer je irritaties die je belemmeren?
- Emotioneel: hoe maak je ruimte voor emotionele voeding, voor contacten en verbinding met mensen bij wie je ook iets kunt halen in plaats van alleen brengen? Waar is ruimte voor jouw emoties, humor en speelsheid?
- Psychomotorisch: hoe geef je ruimte aan je lichamelijke behoeften, beweging, aanraking en het loslaten van spanning?
- Intellectueel: waar gaan je interesses naartoe, waar wil je in leren of specialiseren? Hoe maak je ruimte voor jouw leerhonger en meesterschap?
- Verbeelding: waarin komt jouw creativiteit tot uiting en hoe geef je daar ruimte aan?
*Gebaseerd op de positieve desintegratietheorie van Dabrowski. Deze theorie beschrijft hoe verdieping van de persoonlijkheid gepaard gaat met het doorleven van crisis. In zo’n crisis val je als het ware uiteen, maar kun je weer helen door opnieuw naar jezelf te kijken: de delen die bij jou horen oppakken en andere loslaten. Door dit proces telkens opnieuw te doorlopen, kom je dichter bij je ware kern.
De beste remedie tegen depressie is expressie!
Het tegenovergestelde van depressie is expressie!
Durf te kiezen!
Het klinkt eenvoudig, en dat is het eigenlijk ook. Je moet tijd in je agenda durven gaan blokken voor werk dat leuk en fijn is. Tijd die niet geldt als resttijd, maar echt gereserveerd is. Voor iedereen, inclusief jezelf, moet duidelijk zijn dat je op die momenten niet beschikbaar bent voor brandjes, vragen of andere werkzaamheden.
Hoe vaak ik niet hoor: ‘Eigenlijk had ik daar ruimte voor, maar toen werd er iets anders belangrijks gepland, dus gaf ik dat voorrang.’ Dat kan best een keer, maar als het vaker gebeurt, herkennen medewerkers dat ‘eigenlijk’ als: yes, daar is ruimte!
Kiezen voor deze belangrijke onderdelen van je werk voelt in eerste instantie ongemakkelijk. Dat gevoel van ongemak hoort erbij. Je komt namelijk gegarandeerd in conflict met jezelf en al je oude overtuigingen. Ook krijg je te maken met schuldgevoelens, schaamte en twijfel. Een ja naar jezelf is immers vaak een nee naar een ander. Dat iemand daar iets van vindt, moet je kunnen verdragen. Ook dat hoort erbij. En geloof me: het wordt minder zodra het een gewoonte wordt.
Persoonlijk verhaal
In mijn agenda maak ik inmiddels op jaar-, maand- en weekbasis ruimte voor wat mij plezier geeft in mijn werk. Zo kan ik, ook midden in de chaos, toch een opleiding of cursus volgen, omdat ik weet hoe belangrijk intellectuele en emotionele voeding voor mij is.
Die haal ik extern op en leef ik binnen mijn bedrijven uit in de vorm van meesterschap. Contact met cliënten geeft mij enorm veel plezier, omdat daarin verbeelding, intellect en emotie samenkomen. Meesterschap is voor mij spelen, genieten en creëren.
Ik maak jaarlijks ruimte voor schrijven. Schrijven werkt voor mij therapeutisch, omdat ik diep reflecteer, verwerk en doorgeef wat ik zelf heb doorleefd. Tegelijk is het een creatief proces waarin ik de juiste woorden zoek en verbinding maak met kennis.
Buiten, en soms binnen werktijd, maak ik ruimte voor wandelen in de natuur. Dat voedt mijn lichaam dat wil bewegen. Combineer ik het met een podcast, muziek of een afspraak met een vriendin, dan sla ik meerdere vliegen in één klap.
Mijn zintuigen laat ik genieten tijdens werk. Een fijn kantoor, fijne kleuren, planten, kussentjes, dekentjes op mijn kamer, lekkere koffie en tijd om te lunchen dragen daar allemaal aan bij. Als ik niet gestoord wil worden of last heb van een bellende collega, doe ik mijn deur dicht.
Soms is het ook gewoon overleven
Eerlijk is eerlijk: soms zijn er fasen waarin de omstandigheden in de organisatie heel veel van je vragen. Veranderprocessen, langdurig zieke medewerkers, eisen van externen. Dat slokt makkelijk al je tijd, aandacht en energie op. Het zijn periodes waarin je niet weet wanneer het einde in zicht is. Een sprint die een marathon bleek te zijn.
Juist in die fasen loop je het risico om retedruk te zijn én enorm verveeld te raken. Gevaarlijk op de lange termijn als je er niets mee doet, want je systeem komt in een staat van alertheid en stress; een staat van overleving. De rekening volgt onvermijdelijk op termijn.
Wanneer sombere gevoelens in zulke periodes weer de kop opsteken, zie ik dat als een oproep om te zorgen voor meer plezier, creativiteit en expressie in mijn werkweek. Van uitzichtloos ploeteren raak ik verveeld en moe. Ik kán dus niet anders meer dan daar gehoor aan geven. Dat ben ik niet alleen aan mezelf verplicht, maar ook aan mijn gezin, mijn medewerkers en mijn cliënten.
Ook buiten werktijd maak ik ruimte voor wat mij voedt: plezier, hobby’s, reflectie, ontspanning en rust. Dat blijft een uitdaging, want kiezen daarvoor betekent soms ook dat je minder aanwezig bent bij zogenaamde sociale verplichtingen. Je moet kunnen verdragen dat je mensen van tijd tot tijd teleurstelt met je afwezigheid.
Wat kies jij?
Uiteindelijk gaat het niet om harder of minder hard werken, maar om voluit en rijk te leven en dus ook te werken.
Vind je dat een uitdaging en loop je telkens vast in wat de waan van de dag van je vraagt? Of laat je je leiden door wat anderen van je verwachten? Ben je hard aan het werk om iedereen tevreden te houden, maar ben jijzelf eigenlijk ontevreden en gefrustreerd?
Wil je hieruit komen en ruimte leren maken voor een voller en rijker werkleven waarin verveling en uitputting tot het verleden behoren? Schroom dan niet om contact op te nemen met mij. Bij Hoge Bomen begeleid ik leiders die met dit soort vraagstukken te maken hebben in de dagelijkse praktijk.
Wil je ruimte leren maken voor een voller en rijker werkleven waarin verveling en uitputting tot het verleden behoren?
Schroom dan niet om contact op te nemen.